Folwark zwierzęcy (George Orwell)

Utwór "Folwark zwierzęcy" ma na celu zdemaskowanie mitu sowieckiego. Przedstawiony w nim ustrój komunistyczny jest przez Orwella bardzo ostro krytykowany. Autor zawiera w utworze swoje doświadczenia wyniesione z wojny domowej w Hiszpanii oraz analizę tego, co się stało w Niemczech, Włoszech i Rosji. "Folwark zwierzęcy" to powieść paraboliczna ukazuje pewne ważne problemy, posługując się prostą fabułą, która jest pretekstem, a zarazem przykładem. Utwór mówi o budowie nowego społeczeństwa, o tworzeniu się władzy totalitarnej. Autor wnikliwie analizuje mechanizmy tworzenia systemu totalitarnego, przedstawiając metody dochodzenia do władzy i sposoby jej utrzymania. Akcja utworu rozgrywa się na Folwarku Dworskim, którego właścicielem jest pan Jones, i opowiada o społeczności zwierząt. Zwierzęta w utworze Orwella to ludzie, a wydarzenia w folwarku symbolizują wydarzenia w krajach ustroju komunistycznego. Prawda o czynach wodzów (w utworze Orwella świń) jest prawdą o ludziach, co potwierdziła historia Rosji Radzieckiej i innych państw o systemie totalitarnym. Zwierzęta, pod wpływem przemówienia starego Majora - knura, postanawiają zorganizować rebelię i przejąć władzę na folwarku. Stary, doświadczony Major, przeczuwając zbliżającą się śmierć, zbiera zwierzęta, by uświadomić im ich nędzną egzystencję. Roztacza przed nimi wizję przyszłego szczęścia i idealnego państwa, które je zapewni. Po kilku dniach jednak zdycha, w związku z czym sprawami organizacji przewrotu zajęły się świnie, uważane ogólnie za najmądrzejsze (przywódczą rolę odgrywały Snowball i Napoleon). Zwierzęta dokonują rewolucji przepędzają ludzi i przejmują władzę w folwarku, który zmienia nazwę z Dworskiego na Zwierzęcy. Wtedy też ogłaszają "Siedem Przykazań":

1. Wszystko, co chodzi na dwóch nogach, jest wrogiem;
2. Wszystko, co chodzi na czterech nogach lub ma skrzydła
jest przyjacielem;
3. Żadne zwierzę nie będzie nosić ubrania;
4. Żadne zwierzę nie będzie spać w łóżku;
5. Żadne zwierzę nie będzie pić alkoholu;
6. Żadne zwierzę nie zabije innego;
7. Wszystkie zwierzęta są równe.


Po okresie początkowej idylli okazuje się, że utopia powszechnej sprawiedliwości i równości jest niemożliwa do realizacji. Pogłębiają się różnice między organizatorami życia w folwarku
a zwykłymi zwierzętami. Zostaje wybranych dziewięć szczeniąt, które dzięki specjalnemu
wychowaniu i specjalnym względom (lepsze pożywienie) mają stać się elitą w folwarku.
W pewnym momencie następuje nieudana próba odzyskania folwarku przez pana Jonesa. Po
odparciu ataku zaczyna się pogłębiać różnica poglądów i dążeń między dwoma liderami
- Snowballem a Napoleonem. Dla Napoleona pretekstem do eliminacji przeciwnika (Snowballa) był zaaprobowany przez wszystkie zwierzęta pomysł budowy wielofunkcyjnego wiatraka,
zaprojektowanego przez Snowballa. Był to element decydujący w ich walce o władzę.

Tracący na popularności Napoleon w swojej desperacji posuwa się wreszcie do przepędzenia
Snowballa i objęcia rządów. Dokonuje tego na jednym z z wieców, przy poparciu tępych owiec i pomocy dziesięciu ogromnych psów. Demokratyczne wiece ulegają likwidacji. Od tej chwili decyzje dotyczące folwarku podejmuje specjalny komitet świń, obradujący tajnie. Squealen, pełniący funkcję pośrednika między Napoleonem a zwierzętami, usiłuje demagogicznie tłumaczyć i uzasadniać wszelkie poczynania tyrana. W Folwarku rozpoczyna się terror. Wszyscy, którzy mają jakiekolwiek wątpliwości co do słuszności drogi wytyczonej przez Napoleona, zostają ukarani śmiercią.

Deklarowane początkowo ideały odchodzą w niepamięć. W państwie zwierząt zaczyna się kult jednostki i propaganda sukcesu. Napoleon i jego świta coraz bardziej upodabniają się do
krytykowanych wcześniej ludzi. Napoleon tłumaczy głodnym i smutnym zwierzętom, że
prawdziwe szczęście polega na ciężkiej pracy i skromnym życiu. Po kilku latach świnie
upodabniają się do ludzi, zawierają z nimi sojusz. Zostaje przywrócona dawna nazwa posiadłości (Folwark Dworski) i flaga.

George Orwell używa w swojej powieści masek zwierzęcych, co powoduje, że utwór ma
znaczenie metaforyczne. W związku z tym postacie, które spotykamy w utworze, są niejako
typowe lub reprezentatywne dla pewnych grup społecznych. "Folwark zwierzęcy" jest swoistym ostrzeżeniem przed totalitaryzmem i jego skutkami.