Iliada (Homer)

Powstała na przełomie IX i VIII w. p.n.e. Jej autorstwo przypisuje się legendarnemu poecie
greckiemu, genialnemu Homerowi, co do którego nie wiadomo, czy istniał naprawdę. "Iliada" jest eposem czyli poematem bohaterskim, gatunkiem należącym do epiki. Jej kontynuacją jest
"Odyseja", opowieść o powrocie Odyseusza, jednego z bohaterów trojańskich, na rodzinną Itakę. "Iliada" podzielona jest na 24 księgi i opowiada historię 40 dni dziesiątego roku oblężenia Troi (miasta w Azji Mniejszej) przez Greków. Najważniejszymi wydarzeniami eposu są:

- gniew Achillesa, największego z bohaterów greckich, z powodu odebrania
mu przez naczelnego wodza Greków - Agamemnona branki Bryzeidy

- wycofanie się Achillesa z udziału w walkach, w wyniku czego Trojanie
zdobywają przewagę, a przyjaciel Achillesa - Patrokles ponosi śmierć
z ręki Hektora, syna króla Troi - Priama

- kolejny gniew zrozpaczonego Achillesa, który w szale pokonuje większość
zastępów trojańskich

- śmierć Hektora w pojedynku z Achillesem (w pojedynku tym uczestniczą
bogowie, z woli których Achilles zwycięża)

- zbezczeszczenie zwłok Hektora przez Achillesa i wydanie ich Priamowi

- pogrzeb Hektora

- zwycięstwo Greków i zdobycie przez nich Troi dzięki podstępowi
Odyseusza: Grecy zbudowali wielkiego, drewnianego konia (zwanego potem
koniem trojańskim), wewnątrz którego ukryli się wojownicy. Nieświadomi
podstępu Trojanie wprowadzili go na teren miasta. W nocy, gdy obrońcy grodu
spali, Grecy wydostali się na zewnątrz, otworzyli bramy Troi, torując
drogę swym wojskom. Genezy wojny trojańskiej szukać należy w starożytnych mitach. Trzy boginie: Atena, Hera i Afrodyta poprosiły Parysa, syna króla Troi o rozstrzygnięcie sporu, która z nich jest najpiękniejsza. Ponieważ Parys wybrał Afrodytę (podarował jej złote jabłko), ta obiecała mu, że pojmie za żonę najpiękniejszą kobietę na ziemi - Helenę. Bogini wypełniła obietnicę, a Parys, pojechał do Sparty, na dwór króla Menelaosa i lekceważąc prawa gościnności porwał stamtąd Helenę, jego żonę i uwiózł do Troi. Obrażeni Grecy wysłali posłów (Menelaosa i Odyseusza), żądając wydania porwanej. Lecz Priam ustąpił synowi i wbrew uczciwości i rozsądkowi pozwolił zatrzymać Helenę. O Helenę upomnieli się wszyscy solidarni z Menelaosem wodzowie achajscy i z wielkim wojskiem przyciągnęli pod Troję, przysięgając zemstę. Dziesięcioletnia wojna skończyła się całkowitą zagładą miasta. Taka była wola bogów, dla których Troja była polem rozgrywek i rywalizacji. Księgi "Iliady" wypełnia tematyka bohaterska i batalistyczna, a jej ton jest podniosły. Bohaterowie
są wyidealizowani - są herosami, półbogami. Zwłaszcza Achilles, syn bogini morskiej i człowieka. Matka uczyniła jego ciało nietykalnym wobec ludzkiej broni poprzez zanurzenie go w świętej wodzie. Jednak zanurzając, trzymała go za piętę, która pozostała jedynym miejscem czułym na zranienie. Achilles zginął ugodzony w piętę, którą od tego czasu nazywa się piętą Achillesa, co oznacza słaby punkt w życiu człowieka. Język "Iliady" jest niezwykle ozdobny, czego przykładem mogą być bardzo rozwinięte porównania homeryckie, np.

"I tak jak orzeł, ptak górski, najszybszy wśród uskrzydlonych,
Spada i lekko dopędza z chmur gołębicę spłoszoną -
Ona wymyka się, pierzcha, lecz orzeł z wrzaskiem straszliwym
Z bliska uderza, w drapieżnej duszy zdobyczy spragniony -
Tak z zaciętością Achilles pędził, a Hektor uciekał
Pod trojańskimi murami, unosząc rącze kolana." (pieśń 22, Pojedynek)

"Iliada" to utwór bardzo dojrzały artystycznie i obszerny - zawiera 15 tys. wierszy. Pisana była heksametrem.