Kronika Galla Anonima - streszczenie

Przedmowa – autor wymienia kolejno osoby, którym dedykuje swoje dzieło. Przedstawia także jasno cel jaki zrealizuje on w swojej kronice – Za waszych to bowiem czasów i na wasze cenne prośby Bóg przyozdobił Polskę pamiętnymi i sławnymi czynami Bolesława III. I choć pominę wiele znakomitych czynów spełnionych za waszych czasów, to nie omieszkam w dalszym ciągu polecić niektórych z nich pamięci potomnych.(s.5)
Księga I – kronika i dzieje książąt i władców polskich
Treść księgi poprzedzona jest wierszem poświęconym narodzinom księcia Bolesława.
Autor opisuje gdzie znajduje się Polska jako ziemia pierwszych Słowian.
Dalej poznajemy historię pierwszych Słowian. Autor opisuje koleje losów: Popiela, Piasta syna Chościska i jego żony Rzepki, Siemowita syna Piasta. Poznajemy też dzieje pierwszego władcy Polski Mieszka, który pojął za żonę chrześcijankę Dąbrówkę. Dalej autor opisuje w jaki sposób obejmuje władzę i czym się wsławia kolejny z Piastów – Bolesław zwany Chrobrym. Ogromna część opowieści nawiązuje przede wszystkim do wojny z Rusią oraz do zalet jakimi cechował się ten władca: wspaniałość i moc, odwaga, szlachetność i cnota, szczodrobliwość, pobożność to zalety jakimi określa Bolesława Chrobrego autor kroniki. Opowieść o Bolesławie Chrobrym kończy ułożona przez autora Pieśń o śmierci Bolesława. W dalszej części księgi poznajemy rządy Mieszka II, jego następcą zostaje także wsławiony walecznością (bitwa z Pomorzanami) Kazimierz Wielki. Następcą jego jest Bolesław zwany Szczodrym: skoro więc Kazimierz pożegnał się z tym światem, syn jego pierworodny Bolesław, mąż hojny a wojowniczy rządził królestwem polskim(s.51). Autor ponadto określa króla jako rycerza odważnego i dzielnego, łaskawego gospodarza dla gości i najhojniejszym ze szczodrych dawców(s.52). Gall opisuje takie wydarzenia jak spotkanie z księciem ruskim, starcie z Czechami i Pomorzanami oraz o wygnaniu Bolesława Szczodrego na Węgry. Kolejne dzieje jakie poznajemy to losy króla Mieszka trzeciego : Powiadają mianowicie, że jacyś wrogowie z obawy, by krzywdy ojca nie pomścił, trucizną zgładzili tak pięknie zapowiadającego się chłopca (s.60).Młodego Mieszka opłakiwała cała Polska, czcili pogrzeb Mieszka łzami i łkaniem (s.60). Następcą zostaje Władysław Jagiełło.
Księga druga – dziejów Bolesława Trzeciego
Księga poprzedzona jest listem, który kierowany jest do biskupa Pawła i kanclerza Michała. Księga jest jakoby podziękowaniem za szczodrobliwość wobec autora: Wśród rozmyślań nad wielu sprawami nasunęło mi się wspomnienie wasze szczodrobliwej miłości i sławy, jaką daleko i szeroko cieszy się z nieba dana wam mądrość i wśród ludzi uznana zacność (s.65).
Księga rozpoczyna się opisem narodzin oraz pochodzenia Bolesława Trzeciego : mały Bolesław urodził się więc w uroczystość św. Stefana króla, matka zaś jego, zaniemógłszy następnie umarła w Noc Bożego Narodzenia.
Kolejne dzieje jakie opisuje autor to dzieje panującego wówczas nadal Władysława Jagiełły. Czytelnik poznaje w jaki sposób Jagiełło dzielnie walczy z Pomorzanami lecz nie ich nie zwycięża.
Autor opisuje także Gniezno oraz cud św. Wojciecha : Ukazał się (…) Pomorzanom jakiś mąż zbrojny na białym koniu, który straszył ich dobytym mieczem i pędził ich na złamanie karku ze schodów i przez podwórze grodu (s.78).
W trakcie lektury Czytelnik poznaje dalsze dzieje króla aż do momentu jego śmierci, kiedy to tron obejmuje dzielny jego syn Bolesław III. Król nie był świadom iż jego zazdrosny brat sprzymierzył się z Pomorzanami i Czechami a gdy zaczęło się wesele zachęcił podobno Czechów, by wkroczyli do Polski (s.97).Znany ze swej śmiałości i odwagi król Bolesław wysyła swoje wojska na Morawy i pokonuje Czechów w ramach zemsty. Król Bolesław zawiera także przymierze ze swoim zazdrosnym bratem obaj bracia zaprzysięgli sobie, że żaden z nich bez drugiego nie będzie wchodził z wrogami w umowy co do pokoju lub wojny, ani też jeden bez drugiego nie zawrze z nikim żadnego przymierza, wreszcie że jeden drugiemu przyjdzie z pomocą przeciw wrogom i w każdej potrzebie (s.106).
Jednakże brat jego nie dotrzymuje słowa i nęka zawiścią swego brata. Mocno osłabiony Bolesław zaś to wszystko Bogu tylko polecał i krzywdę ze strony brata dotąd spokojnie znosił, a zawsze czynny obchodził Polskę wokoło jak lew ryczący i groźny (s.113).
Księga Trzecia – dziejów Bolesława Trzeciego
Księgę poprzedza kolejny list, w którym autor opiewa mężnego Bolesława, porównuje kraj Słowian do Troi, a jego władcę do Kleopatry – królowej Kartaginy.
Księga ta poświęcona jest w całości sławnym czynom i osiągnięciom Bolesława Trzeciego aż po czasy współczesne autorowi.
Uważny Czytelnik jest świadkiem bardzo realistycznych opisów wydarzeń, których sprawcą jest nieustraszony i dzielny Bolesław Trzeci. Czas w jakim panuje król to czas licznych starć wojennych z Niemcami oraz z Pomorzanami. Autor przedstawia króla jako bardzo walecznego, który powierzył swoją ojczyznę Bogu. Król swoją postawą daje przykład swojemu wojsku i podtrzymuje na duchu całe rycerstwo. Wytrwale walczy w obronie ojczyzny. Jest także twórcą świetnie wyszkolonej armii.
Władca jest znany z ciągłego przewidywania posunięć wroga – noc i dzień obejmuje myślami granice swego państwa. Czuwa nad nim. Dzięki takiej postawie zyskuje miano władcy szlachetnego i bardzo dobrego i jest szanowany przez swoich podwładnych.