Do młodych
Wiersz jest manifestem młodych pozytywistów. Asnyk podobnie jak A. Mickiewicz w "Odzie do młodości" kreśli program ideowy. W tym programie jest miejsce na szukanie prawdy, na wyjaśnianie tajemnic wiedzy, na krytyczne spojrzenie na przeszłość, na trzeźwe podejście do obowiązujących mitów. Poeta stawia przed młodym pokoleniem pozytywistów ambitne i wzniosłe cele, mają być kontynuatorami postępu, dokonać dzieła ulepszenia świata. Wiersz jest również ostrzeżeniem młodych przed grożącym im pychą i megalomanią. W tym celu przypomina im, iż muszą pamiętać o przeszłości, bez pracy minionych pokoleń młodzi byli by niczym. Przeszłości należy się szacunek, bo na niej "jeszcze się święty ogień żarzy". Dla Asnyka postęp jest dziełem minionych, obecnych i przyszłych pokoleń. Każde pokolenie, nawet to o największym wkładzie pracy w dzieło rozwoju świata musi odejść. Świadomość przemijania winna być pomocną w rzetelnej ocenie dorobku tych, co już odeszli.