Nowela jest utworem krótkim, prozatorskim o wyraźnej fabule I zredukowanym do minimum komentarzu. W noweli nie ma lub są nikłe wątki poboczne, mała jest ilość bohaterów. Wydarzenia biegną do punktu kulminacyjnego, który przynosi rozwiązanie konfliktu, po czym następuje pointa. Sytuacja wyjściowa zostaje zwykle odwrócona w finale. W klasycznej noweli główny motyw przewija się przez kolejne etapy fabuły. Odgrywa kluczową rolę I z reguły znajduje się w tytule (teoria sokoła). Tematyka tych utworów była nastawiona głównie na penetrację życia rozmaitych środowisk społecznych. Najczęstsze problem I motywy ujęte w nowelach to :
• problematyka społeczna wsi, obraz nędzy I zniewolenia ludu "Szkice węglem", "Janko Muzykant" Sienkiewicza I "Antek" Prusa.
• Problem żydowski "Mendel gdański" Maria Konopnicka.
• Problem nierówności społecznej, wyzysk robotników, biedota miast, nędza bezrobotnych "Katarynka" I "Kamizelka" Prusa I "Dobra pani" "A..B.C" Orzeszkowej.
• Problematyka patriotyczna "Gloria Victis" Orzeszkowej.