Giaur - streszczenie

Właściwy tekst utworu poprzedzają przedmowy tłumacza i autora utworu.
Miejsce akcji rozgrywa się w XVIII wieku w Grecji .
Grecja w końcu XVIII w. Obraz morza u wybrzeży Grecji prowadzi do pytania re¬torycznego – Kiedyż się zjawi Temistokles drugi? .Podobny wódz potrzebny jest Grekom, by mogli odzyskać niepodległość. Grecja ukazana jest jako wyspy szczęśliwe orazogród edeń¬ski, kraina piękna, o chwalebnej przeszłości (480 r.p.n.e.– Termopile jako symbol honorowej walki do końca, Salamina jako miejsce zwycięstwa nad Persami).Narrator wzywa naród grecki do powstania, do korzystania z dawnych dobrych wzorów i dodaje, że walka o wolność jest obo-wiązkiem, który przechodzi na kolejne pokolenia, jeżeli ojczyzna pozostaje w niewoli. Przez piękną okolicę, wzdłuż morskiego wybrzeża pędzi na czarnym koniu tajemniczy młody jeździec z cierpieniem wypisanym na twarzy. Jest to czas Bajramu (pisownia według tekstu utworu), czyli zabawy po Ramazanie (ramadanie) – okresie postu. Jeździec nie uczestni¬czy we wspólnej radości, wydaje się, że jest zdenerwowany, kogoś wypatruje, pędzi jak oszala¬ły, gniewny. Narrator dodaje, że jest to mściciel, zabójca baszy Hassana. Szczegóły dotyczące Giaura (niewiernego, czyli z punktu widzenia muzułmanów – chrześcijanina) stopniowo ujaw-ni dalsza część tekstu. Opustoszały, zamieszkały przez pająki, nietoperze i puszczyki, dom baszy świadczy o tym, że stało się coś strasznego. Puste pokoje, haremy i stajnie, zaniedbane fontanny – to śla¬dy dawnej wspaniałości, przepychu. Narrator odwraca kolejność zdarzeń: przedstawia groźną postać Giaura, śmierć Hassana i utopienie Leili. Giaur, Wenecjanin, zakochał się z wzajemnością w jednej z żon baszy, która wymykała się z haremu, żeby się z nim spotykać. Po ujawnieniu zdrady Hassan kazał ją zabić – według tureckiego obyczaju została utopiona (dokonał tego emir w towarzystwie uzbrojonych ludzi). Narrator zachwyca się urodą kobiet i stwierdza, że podobnie jak w świecie motyli, nikt nie lituje się nad tą, którą spotkała tragedia. Duszę zbrodniarza, nękaną przez wyrzuty sumie¬nia, porównuje do skorpiona, który – otoczony żarem – sam zabija się śmiertelnym jadem. Hassan kazał zgładzić Leilę, ale była ona jego ulubioną żoną i teraz sam nie może dać sobie rady ze świadomością, że jej już nie ma. Była to piękna Gruzinka o czarnych oczach, wspaniałych warkoczach barwy ognistych hiacyntów i delikatnej jasnej skórze. Hassan nie po¬trafi o niej zapomnieć. Opuszcza pałac, wyrusza w podróż z orszakiem, po to, żeby poszukać sobie nowej żony (tak mówi się w okolicy).Na jego drodze staje Giaur z gromadą zbójców (przystał do nich, by pomogli mu pokonać Hassana).W pojedynku ginie basza, zaś Giaur wyjaśnia mu, że dokonał zemsty za śmierć Leili i drwi, że wzywany na pomoc Allach nie przybył. Zwycięzca postanawia dalsze życie spędzić w samotności.