Balon

Wiersz został opublikowany w maju 1789 roku i jest odpowiedzią poety na pokaz balonowy Francuza Blancharda, jaki miał miejsce w tym samym roku w Warszawie. Opisuje się w nim logiczne i mającą oparcie w nauce działanie (lot balonem), które jest kontynuacją zuchwałego czynu Ikara. Utwór stanowi typowo oświeceniową apoteozę rozumu, pochwałę mocy ludzkiej myśli i możliwych za jej sprawą dokonań – na przykładzie aeronautyki i wynalazku balonu. Wydarzenie historyczne zyskuje tu sensy metaforyczne i staje się wielkim symbolem. Rozum ukazany jest w liryku jako siła optymistyczna, jednocząca, dająca moc, witalna, krzepiąca. Widoczny w liryku jest też kult postępu, ewolucji świata, nieuchronnych, a traktowanych jako pozytywne, cywilizacyjnych zmian. Podjęty zostaje tu też temat zmagań człowieka z naturą, z jakich wychodzi on zwycięską ręką, poskramiając żywioły, lądy, morza. Akcentowane jest w wierszu zadowolenie z sytuacji, w jakiej ówcześnie znajduje się ludzkość. Czasy oświecenia znajdują tu swój przykład liryki opiewającej moc ludzkich dokonań. Utwór jest świadectwem postawy racjonalistycznej, poddane w wątpliwość zostają tutaj podania ludowe, fantastyczne opowieści gminu. Końcowe wersy wiersza wprowadzają pewne treści rodzime, polskie („mężny Sarmata”), perspektywa ogólna zostaje zatem znacząco zawężona. Wymowa zakończenia utworu zdaje się być następująca – rozwój cywilizacyjny nie tylko pociąga za sobą postęp techniczny, ale może przyczynić się też do większej integralności narodu, wpłynąć ożywczo na ewentualne działania polityczne i reformatorskie.