Ignacy Krasicki jako twórca - sposób poetyckiej perswazji (opracowanie)

A A A
Użytkownik
Avatar andrewnysa
reputacja: 214
posty: 956
offline
05.03.09 13:08 | #1221351 | (link) | zgłoś naruszenie
Najwybitniejszy pisarz, poeta i publicysta polskiego oświecenia, Ignacy Krasicki, pochodził ze zubożałej rodziny magnackiej. Urodził sie 3 lutego 1735 roku w Dubiecku nad Sanem, a zmarł 14 marca 1801 roku. W latach 1743 - 1750 uczęszczał do szkól jezuickich we Lwowie. Od roku 1751 do 1754 przebywał w seminarium misjonarzy w Warszawie, a następnie przez dwa lata studiował w Rzymie. W 1759 roku, przed świeceniami, został kanonikiem kijowskim i przemyskim. Po śmierci króla Augusta III, w 1763 roku, został sekretarzem prymasa Łubieńskiego, natomiast po elekcji Stanisława Augusta Poniatowskiego znalazł sie w kręgu najbliższych współpracowników króla. Związany z programem reform, był równocześnie współwydawca i twórca "Monitora" w którym zamieszczał wiele swoich artykułów, rozpraw i felietonów. W 1766 roku otrzymał biskupstwo warmińskie, a wraz z nim godność senatora i tytuł książęcy. Po trzecim rozbiorze Polski został arcybiskupem gnieźnieńskim. Zmarł w Berlinie, a w 1829 roku jego ciało zostało przewiezione do Polski i złożone w katedrze gnieźnieńskiej. Ignacy Krasicki jest na polskiej scenie literackiej postacią szczególna. Będąc osoba duchowna, nie stronił od przyjemności życia ziemskiego, powszechnie znane było jego zamiłowanie do wystawnego życia dworskiego, zasobnej piwnicy oraz słodyczy i konfitur. Jednocześnie posiadał ogromna wiedze, również literacka, co przyczyniło sie do ugruntowania jego czołowej pozycji wśród literatów polskiego oświecenia. Tworzył satyry, poematy heroikomiczne, pisał wierszowane listy dydaktyczne, powieści, komedie oraz bajki, które były dla Krasickiego tym, czym dla Kochanowskiego były fraszki. Do najbardziej znanych Nałęża: "Wstęp do bajek", "Szczur i kot", "Ptaszki w klatce", "Malarze", "Jagnie i lwicy", "Filozof", "Dewotka", "Kruk i lis"... W tych utworach zawarł całość swoich przemyśleń, obserwacji, wniosków i wiele aspektów rzeczywistości XVIII - wiecznej Polski, nakreślił wspaniała galerie typów i charakterów ludzkich. Za życia Ignacego Krasickiego ukazał sie jeden tom bajek zawierający 107 utworów, po jego śmierci zaś drugi, w którym były 72 bajki. SA one arcydziełami pisarza. Stworzone z niezwykła precyzja i oszczędnością słowa świadczą o mistrzostwie pióra poety, wrażliwego, bacznego, obiektywnego obserwatora ludzkiej natury. W bajkach oprócz krytycyzmu odnajdziemy i śmiech serdeczny, pelę pobłażliwości i zrozumienia dla ludzkich słabości, i głębsza refleksje, skłaniająca do zadumy nad kondycja ludzkości i świata. Swoje osobiste poglądy prezentuje nam z taktem godnym mędrca ostrożnego w ferowaniu ostatecznych wyroków, a jego dydaktyzm jest finezyjny, ubrany w żart czy puentę. Wyjaskrawiał antytezy: dobro - zło, prawda - fałsz, siła - słabość, po mistrzowsku budował puenty zawierające prawdę ogólna o charakterze uniwersalnym. W swoich utworach pisarz wyśmiewa liczne wady ludzkie, przede wszystkim głupotę, pychę i zarozumiałość, lekkomyślność, naiwność, przesadę, fałszywa pobożność czy służalczość i tanie pochlebstwo. Zadaniem bajek jest przekazanie czytelnikowi mądrości życiowej, pouczenie etyczne i moralne, często ukryte pod forma łatwego, krótkiego i bardzo przystępnego utworu literackiego. Autor proponuje zachowanie umiaru, nieufności i postawy krytycznej bądź asekuracyjnej. Rozum i rozsadek powinny kierować naszymi dążeniami w poznawaniu prawdy o świecie i człowieku. Maja one charakter dydaktyczny, SA pisane po to, aby bawiąc, jednocześnie mogły uczyć czytelnika aby każdy mógł w nich znaleźć jakąś naukę dla siebie, jakieś przesłanie moralne albo pouczenie. Do dziś zdumiewa nas uniwersalność i aktualność bajek Krasickiego zmuszających do głębokiej refleksji nad światem i samym sobą. Równie ważnymi utworami w twórczości pisarza SA satyry. Ważniejsze z nich to: "Do króla", "Świat zepsuty", "Pijaństwo", "Zona modna", "Monachomachia, czyli wojna mnichów", oraz "Mikołaja Doswiadczynskiego przypadki". Były one gatunkiem niezwykle popularnym w dobie oświecenia, ze względu na możliwość pełnienia funkcji dydaktycznych. Bawiąc czytelników wpływały na ich obyczaje - zawierały bowiem krytykę wad godnych napiętnowania. Były wymierzone ostrzem krytyki przeciwko saskiemu dziedzictwu: narodowej megalomanii, ciemnocie i zacofaniu, życiu ponad stan, pijaństwu, skłonności do hazardu i braku krytycyzmu oraz powierzchownemu przejmowaniu obcych wzorów kulturowych. Krasicki obnażał i ośmieszał największe wady społeczeństwa polskiego z czasów współczesnych poecie. Opowiada sie za wartościami klasycznymi tej epoki, wśród których najważniejszymi SA: rozum, cnota, umiarkowanie, harmonia i patriotyzm pojmowany jako świadoma, odpowiedzialna postawa obywatelska. Dlatego, podobnie jak bajki, satyry Krasickiego maja charakter ponadczasowy, uniwersalny. Wiele z nich pomimo upływu ponad dwustu lat od momentu powstania jest nadal aktualnych, wiele z nich świadczy o tym, ze nawet dwa minione wieki nie wykorzeniły polskich wad narodowych, takich jak choćby pycha, głupota czy pijaństwo. Czytając wiersze Ignacego Krasickiego można sobie zadąć pytanie: jaka była rzeczywista intencja jego dowcipnych satyr, czy pouczających bajek ? Aby znaleźć odpowiedz na to pytanie, należy sobie uświadomić, w jakim okresie Krasicki tworzył i w jaki sposób rozumiał swoje pisarskie posłannictwo. Lata 1775 - 1780 r., w których zostały wydane wszystkie utwory pisarza, były pierwszym okresem porozbiorowej niewoli Rzeczypospolitej. Sam Krasicki natomiast należał do postępowych ludzi otaczających króla i był zwolennikiem daleko idących reform zmierzających do naprawy kraju. Wszystkie utwory biskupa warmińskiego dotyczyły głównie aktualnych w tamtym okresie problemów z jakimi borykała sie Rzeczpospolita i jej społeczeństwo. Czytając takie satyry jak "Zona modna", "Pijaństwo", czy "Do króla", nietrudno odgadnąć, ze Krasicki chciał ośmieszyć wady szlachty: pijaństwo, małpowanie wzorów zagranicznych, zacofanie. Jednocześnie na tym nie poprzestawał. Powieści "Pan Podstoli" i "Mikołaja Doswiadczynskiego przypadki" proponują szlachcie nowe ideały, wzory do naśladowania zgadzające sie z oświeceniowym spojrzeniem na człowieka. Jednocześnie myśl autora nie jest zupełnie beztroska i wesoła. W dowcipnym wytykaniu wad szlacheckich, w unikającym natręctwa proponowaniu nowej postawy obywatelskiej, wyczuć można nutę niepokoju, może nawet pewne przekonania o daremności wysiłków, przeczucie ze nie można naprawić tak wielu bledów przez kilka miesięcy czy lat. Dlatego właśnie wesołość utworów Krasickiego jest jakby zaprawiona goryczą, jakby autor był świadomy wad narodu i swojej wobec nich bezsilności. Jego utwory SA niewątpliwie bogate w środki potęgujące komizm, ale nie śluzy on tylko rozrywce i zabawie, ma przede wszystkim uczyć, pokazywać negatywne strony życia społecznego, ośmieszać je i zachęcać do postępowania rozważnego, niosącego pożytek ogółowi. Być może dzisiaj ten moralizatorski dydaktyczny ton utworów Krasickiego nie znajdzie odzewu, lecz jest świadectwem tego, ze literatura od czasów najdawniejszych towarzyszy człowiekowi nie tylko w przeżyciach osobistych, ale także w sprawach publicznych i narodowych.
login
hasło
|
Nie masz profilu? - zarejestruj się i zacznij w pełni korzystać z sieci!