Kazania sejmowe (Piotr Skarga)

Zbiór kazań politycznych Piotra Skargi, wielkiego działacza kontrreformacyjnego u schyłku XVI w. Skarga w 1588 r został nadwornym kaznodzieją króla Zygmunta III Wazy i dzięki temu miał możliwość wygłaszania kazań w czasie sejmów. Najważniejszym dziełem P.Skargi są wydane w 1597 r. "Kazania sejmowe". Nie należą one do literatury religijnej, lecz są doskonale ułożonym traktatem politycznym o przebudowie państwa polskiego. Jako katolik i patriota autor walczył o przywrócenie jedności religijnej w Polsce, wzmocnienie władzy królewskiej oraz usunięcie krzywd społecznych i praw niesprawiedliwych. Osiem "Kazań sejmowych" to osiem rozdziałów rozprawy politycznej o najważniejszych niedomaganiach Rzeczypospolitej, o sposobach ich przezwyciężania.

Kazanie I "O mądrości potrzebnej do rady" stanowi rodzaj wstępu, wprowadzenia
w problematykę. Autor charakteryzuje choroby, które rujnują państwo. Przewodnią myślą kazania jest twierdzenie, że moralność narodu jest warunkiem szczęścia i potęgi państwa. Tak więc najbardziej moralni powinni być ci, którzy stoją na czele narodu.

Kazanie II "O miłości ku ojczyźnie" - autor wylicza tu sześć chorób Polski. Są to: brak miłości ojczyzny, brak zgody politycznej, anarchia religijna, osłabienie władzy królewskiej,
niesprawiedliwe prawa i bezkarność grzechów jawnych. Dalszy ciąg kazania poświęca autor
pierwszej chorobie, tzn. "nieżyczliwości ludzkiej ku Rzeczypospolitej", która płynie z "chciwości domowego łakomstwa". W sposób sugestywny i wzruszający mówi Skarga o swej własnej miłości do ojczyzny, która jest świętym obowiązkiem każdego człowieka. Domaga się bezinteresowności miłości do ojczyzny, miłości dla niej samej. Atak skierowany jest w stronę magnatów dbających jedynie o swoje bogactwa. Widmo tonącego okrętu.

Kazanie III "O niezgodzie domowej" - autor stwierdza, że rodacy, dzieci jednej i tej samej
ojczyzny powinni się zgadzać, ponieważ łączy ich jedna religia, nakazująca miłość bliźniego, ten sam władca, takie same prawa i swobody obywatelskie. Brak tej zgody szczególnie na sejmach budzi u Skargi lęk o przyszłość ojczyzny. "Widzi" rozbiory Polski, co odkryli romantycy.

Kazania IV i V "O naruszeniu religii katolickiej" - dotyczy reformacji, która - zdaniem
kaznodziei - jest prawdziwą klęską dla Polski, ponieważ pogłębia niezgodę narodową. Autor
nakazuje powrót do religii katolickiej jako jedynie prawdziwej, prowadzącej do zgody i do potęgi państwa.

Kazanie VI "O monarchii i królestwie" - Skarga uważa, że najlepszą formą rządu jest
jednowładztwo, którego nie można jednak utożsamiać z absolutnym samowładztwem. Państwem powinien rządzić król, przy pomocy mądrej rady, złożonej z przedstawicieli narodu. Poddani winni są swemu królowi szacunek i posłuszeństwo. Natomiast "złota wolność szlachecka" prowadzi do anarchii = upadek państwa.

Kazanie VII "Prawa niesprawiedliwe" - piąta choroba Rzeczypospolitej. Podobnie jak
Modrzewski, stwierdza, że bez praw sprawiedliwych nie ma prawdziwej wolności. Wylicza prawa niesprawiedliwe, m.in. za mężobójstwo, krzywdzące chłopa, dla którego żąda wolności osobistej, chociaż podobnie jak Modrzewski akceptuje stany społeczne.

Kazanie VIII "O niekarności grzechów jawnych" - autor przedstawił w nim wszystkie
najgorętsze uczucia patriotyczne - miłość do ojczyzny, oburzenie na jej złych synów, niepokój o losy Rzeczypospolitej i nadzieję, że dobry Bóg ustrzeże Polskę od zguby. Tytułowe grzechy jawne to: brak sprawiedliwego i sprawnie działającego aparatu sprawiedliwości, mężobójstwo, lichwa, nieprawne nabywanie majętności, zbytki, kradzież dobra pospolitego, wyzysk sierot przez złych opiekunów. Po takim wyliczeniu grzechów przewiduje rychły upadek Polski.


Za główne postulaty wysuwane w "Kazaniach sejmowych" można uznać:

- odebranie szlachcie części przywilejów politycznych
- wzmocnienie władzy królewskiej podporządkowanej Kościołowi katolickiemu
- poprawa doli chłopskiej
- usprawnienie sądownictwa
- usprawnienie władzy wykonawczej
- dążenie do zwycięstwa kontrreformacji


W zakresie formy wypowiedzi Skarga nawiązuje do stylu Starego Testamentu, w którym
zapowiada się upadek Jerozolimy i zgubę grzesznego narodu izraelskiego. Utwór należy do
gatunku publicystyki dydaktycznej, w której osoba pouczająca głosi prawdy nieomylne. Skarga doskonale opanował sztukę starożytnej retoryki, stosując często pytania retoryczne,
przeciwstawienia, ciągi epitetów, zdań łączonych wciąż tym samym spójnikiem i szyk
przestawny, co doskonale wzmagało dramatyzm wypowiedzi.

"Kazania sejmowe" Skargi są najszlachetniejszym dziełem polskiej literatury politycznej XVI
wieku. Wyraziła się w nich cała osobowość twórcy, człowieka wielkiego serca i wielkiego ducha, który całe swe życie poświęcił trzem ideałom: miłości Boga, miłości Kościoła i miłości narodu.

Bardzo dziękuję za to streszczenie ... Kolego z Nysy !!!! Pozdrawiam !!!!