W utworze „Czuj! Stary pies szczeka” autor, w sposób alegoryczny przedstawia sytuację swoją i całego państwa. Głos poety wskazujący na przyczyny upadku Polski brzmi jak szczekanie starego psa, który daremnie usiłuje obudzić gospodarza, podczas gdy złodzieje (m.in. zaborcy) podkopują się do komory (Polska).

„Darmo szczeka stary pies, to będzie miał zyskiem,
Że mu się wręcz abo też dostanie pociskiem.
Śpią wszyscy na obedwie uszy jako w lesie,
Nikt nie wyńdzie, nie wyjźry; pies szczeka, wiatr niesie.
Darmo skomlą szczenięta po sejmikach młodsze,
Spowszedenie to i w uszu gospodarskich zwiotsze.”

Złodzieje symbolizują tu wrogów zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych –

„Na tych, co gwałcą, szczeka pies, komorę we dnie,
Widząc, że się gospodarz domowym nie zbroni
Że przed kim trzeba było kryć, dał klucze do niej,
Rozbierają , ze wszech stron sciany źli sąsiedzi:
Śląsko i Prusy Niemcy, Inflanty mu Szwedzi;”

panów, urzędników, nieuczciwych sędziów,

„Jeśli człowiek ubogi, chociaż w krzywdzie jawnej,
Ma w sądzie sprawiedliwą, ale nie ma prawnej;
Nie maszli co z niego wziąć, nie ma sędziem brata:
Zepchną na koniec abo wymażą do kata”

żołnierzy i mieszczan, którzy wstydzą się swego pochodzenia oraz kupców wywożących srebro za granicę.