Barok jako epoka rękopisu

XVII stulecie sprzyjało rozwojowi sztuki wspomnieniowej, która również wpłynęła na rozwój kultury baroku. Niektóre odmiany tej sztuki, np. list, znane były już w starożytności, jednak dopiero w baroku przybrały szerszą skalę, niektóre miały kunsztowny styl, zaczęły się liczyć jako dzieła literackie.

Listy Sobieskiego do Marysieńki są wybitnym okazem sztuki epistolarnej (łac. epistoła - „list”). Nadawca wykorzystał w nich styl baroku dworskiego, używa francuskich wyrażeń. Styl obrazowy, kwiecisty. Wymiana listów, korespondencja, ma liczne odmiany w zależności od przeznaczenia listu i stosunku łączącego autora z adresatem lub adresatami, co wpływa na osobisty, intymny bądź otwarty charakter listu.
Formę listu wykorzystuje się także w literaturze pięknej np. do tworzenia tzw. listów dedykacyjnych albo powieści epistolarnych, których poszczególne rozdziały są wymianą korespondencji między bohaterami.

Pamiętnik- relacja piśmiennicza, odtwarzająca wydarzenia autentyczne, w których autor uczestniczył lub ich naocznym świadkiem; także zapis poglądów autora, wyznań i przeżyć. W XVII wieku powszechne było ich pisanie. Powiązane to było z chęcią utrwalenia najlepszych chwil życia, na przekór śmierci. Najsłynniejsze są „Pamiętniki” Jana Chryzostoma Paska. „Pamiętniki” napisane są mową potoczną, ubarwioną kunsztowną łaciną.

Sylwa- zbiór tekstów o charakterze niejednolitym, czasem brulionowym, powstającym na zasadzie swobodnego doboru. Pod nazwą tą zebrane są wszelkiego typu zapisy, od codziennych obserwacji i refleksji, dokumentów życia rodzinnego i publicznego, do rozmaitych drobnych utworów literackich. Zbiory te tworzono najczęściej w epoce baroku. Przykłady: „Rękopis misjonarski”, „Silvae rerum”.

Diariusz- forma narracyjna stanowiąca jedną z odmian piśmiennictwa pamiętniczego, rozwinięta w Polsce w baroku. Relacja diariuszowa kojarzy się z krótkimi, kilkuzdaniowymi zapiskami dziennymi opisującymi wydarzenia bieżące. Przekazywane są w sposób rzeczowy, lakoniczny. Od pamiętnika odróżnia diariusz teraźniejsza relacja. W pamiętniku jest ona retrospektywna. Twórcy: S.Reszka, T.Billewicz, Jakub Sobieski.

Raptularze zawierały wiadomości o pochodzeniu danego rodu, jego pokrewieństwach i powinowactwach, o zdarzeniach rodzinnych związanych z podróżami, zasługami, służbą dworską i publiczną. Raptularze takie, kontynuowane przez potomków, przekształcały się następnie w rodzaj kronik rodowych.

Barok to okres rozwoju mowy (oracji) którą to szlachcice wygłaszali na sejmikach. Mowa posługiwała się uroczystym, podniosłym stylem. Obecność latynizmów (wyrazów łacińskich spolszczonych), które były wplatane w tekst i makaronizmów (zdań lub wyrazów łacińskich w wersji oryginalnej), obrazowały uczoność szlachcica. Sprzyjało to megalomanii szlachty